Katılım Bankalarının Finansal Etkinlik Analizi ve Ekonomideki Yeri: Türkiye Deneyimi

Mümine Farika ARSLAN, Yüksel BAYRAKTAR

Özet


Türkiye’de faiz hassasiyeti nedeniyle bankacılık sektörüne ulaşmayan tasarrufların ekonomiye kazandırılması amacıyla 1985 yılında Özel Finans Kurumları’nın faaliyete geçmesine izin verilmiş; 2005 yılından itibaren ise bu kurumlar “Katılım Bankaları” adıyla faizsiz bankacılık hizmetleri sunmak amacıyla faaliyetlerine devam edecek şekilde Türk bankacılık sistemindeki yerini almıştır.

Bu çalışmanın amacı, katılım bankalarının Türk bankacılık sektörü içinde 2010-2018 dönemi için performansının incelenerek finansal gelişmeye ve ülke ekonomisine katkısını göstermektir. Çalışmada Türkiye’deki katılım bankalarının 2010-2018 dönemine ait temel finansal rasyo ve göstergeleri geleneksel bankalarla karşılaştırılarak performans analizi yapılmıştır.

Çalışmanın bulguları, katılım bankalarının başarılı bir performansa sahip olmasına rağmen, Türk bankacılık sektörü içindeki payı ve Türkiye ekonomisindeki tamamlayıcı etkisinin nispeten küçük olduğu şeklindedir. Katılım bankalarının esas katkısı, Türkiye’de faize duyarlı kesimlerin atıl fonlarını finansal sisteme kazandırarak ekonomik gelişmeyi pozitif yönde etkilemesi ve kullandığı faizsiz bankacılık yöntemleriyle finansal sistemde derinliği ve hizmet çeşitliliğini arttırmasıdır.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Sayılı Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmelik. (2006, 1 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 26333). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=10738&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Sayılı Bankacılık Kanunu. (2005, 19 Ekim). Resmi Gazete: (Kanun No. 5411). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/11/20051101M1-1.htm

Sayılı Gider Vergileri Kanunu. (1956, 23 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı:9362). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9362.pdf

/11591 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı. (1998, 1 Eylül). Resmi Gazete (Sayı: 28178). Erişim adresi: https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/01/20120119-15.htm

Abdul-Rahman, Y. (2015). İslam'da Bankacılık ve Finansman, (A. T. Salih Tuğ, Çev.) İstanbul: İstanbul Zaim Üniversitesi.

Afşar, A. (2007). Finansal Gelişme ile Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki. Muhasebe ve Finansman Dergisi (36), 188-198. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mufad/issue/35607/395635 adresinden alındı

Aslan, Ö., ve Korap, H. (2006). Türkiye’de Finansal Gelişme Ekonomik Büyüme İlişkisi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 1-20.

Aysan, A. F. vd. (2017). Macroeconomis Shocks and Islamic Banks Behaviour in Turkey., Handbook of Empirical Research on Islam and Economic Life (s. 375) içinde. Massachusetts, ABD: Edward Elgar Publishing Limited.

Bağcı, H. (2018). Finansal Gelişmişlik Endeksi Oluşturulması: OECD Ülkelerinde Bir Uygulama. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 238-254.

Çetin, A. (2018). Katılım ve Mevduat Bankalarının Piyasa Etkinliğinin Karşılaştırmalı Analizi ve Bir Uygulama. Türkiye Bankalar Birliği (329), s. 215. https://www.tbb.org.tr/Content/Upload/Dokuman/7565/Katilim_Bankalari-329.pdf adresinden alındı

Durmuş, A. (2011). İslam Hukuku Açısından Tarihten Günümüze Kredi ve FinansmanYöntemleri. Tartışmalı İlmi İhtisas Toplantısı (s. 57-345). İstanbul: İslami İlimler Araştırma Vakfı Yayınları.

El-Galfy, A. ve Khiyar, A. K. (2012). Islamic Banking and Economic Growth: A Review. Journal of Applied Business Research, 28 (5), 943-955. https://www.researchgate.net/publication/288071859_Islamic_Banking_And_Economic_Growth_A_Review adresinden alındı.

Erdoğan, D. (2011). Katılım Bankacılığı Ve Türk Ekonomisine Katkıları. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Bankacılık Ve Sigortacılık Enstitüsü Bankacılık Anabilim Dalı.

Ergeç, E. H., Kaytancı, B. G., ve Toprak, M. (2014). Katılım Bankası Müşterilerinin Bankacılık Sistemi Kullanım Tercihleri: Mevduat Bankaları İçin İslami Bankacılık Penceresi. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 6 (2), 53-90.

Ersoy, M., Süner, A. (2018). Türkiye’de Katılım Bankacılığı Ve Katılım Bankacılığında Kamu Girişimi. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 40 (2), 167-180.

Faizsiz Finans Kuruluşları Muhasebe Denetleme Kurumu (AAOIFI). (2012). M. Odabaşı (Çev.). İslami Standart 11: Eser ve Alt Eser (İstisna) Sözleşmesi. Faizsiz Bankacılık Standartları. İstanbul: TKBB Yayınları.

Gözübenli, B. (2011). Faizsiz Finansman Teknikleri Hakkında Bazı Mülahazalar. Tartışmalı İlmî İhtisas Toplantsı (s. 173-197). İstanbul: Ensar Neşriyat Yayınları.

Güngören, M. (2013). Bir Finansal Enstrüman Olarak Sukuk Katılım Bankalarına Uyum Modellemesi. İstanbul: İstanbul Ticaret Odası.

Imam, P., Kpodar, K. (2015). Is Islamic Banking Good for Growth?. International Monetary Fund (IMF) Working Paper. 15-81.

Kelleroğlu, F. (2018). Katılım Bankacılığı Sistemi ve Türkiye’de Katılım Bankacılığı. Yüksek Lisans Tezi. Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Özuluca, A., ve Deran, A. (2009). Katılım Bankacılığı İle Geleneksel Bankaların Bankacılık Hizmetleri Ve Muhasebe Uygulamaları Açısından Karşılaştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 85-108.

Pıçak, M. (2012). Faiz Olgusunun İktisadi Düşüce Taihindeki Gelişimi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(4), 61-92.

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığ. (2020, 20 Haziran). Kira Sertifikası. Erişim adresi: https://www.hmb.gov.tr/yatirimci-klavuzu-kira-sertifikasi adresinden alındı, , Erişim Tarihi:

Tenekeci, M. (2017). Katılım Bankacılığının Finansal İstikrara Etkisi: Türkiye Örneği. Yüksek Lisans Projesi. Konya: KTO Karatay Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı.

Tunç, H. (2010). Katılım Bankacılığı Felsefesi, Teorisi ve Türkiye Uygulaması (11 b.). İstanbul: Nesil Yayın Grubu.

Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB). (2020, 22 Mayıs). Tarihçe. Erişim adresi: https://www.tkbb.org.tr/tarihce .

Varsak, S. (2017). Participation Banking in Turkey and Its Effects on the Turkish Financial System. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 104-109.

Warde, I. (2006). Islamic Finance in the Global Economy (2 b.). Edinburgh: Edinburgh University Press.

Yazıcı, S. (2017). İslam'da Sigorta ve Tekafül Sigortası. H. Sarıbaş (Ed.), İslam İktisadı ve Finansı (s. 173-194) içinde. İstanbul: İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM) Kütüphanesi.

Yeldan, E. (2009). Kapitalizmin Yeniden Finansallaşması ve 2007/2008 Krizi: Türkiye Krizin Neresinde? Çalışma ve Toplum, 1, 11-28.

Yüksel, A. (2011). Türkiye’de KOBİ’lerin Banka Kredilerine Erişimi. Ankara: T.C. Başbakanlık Develet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı.Erişim adresi: http://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/11/AycanYuksel.pdf .




Makale Yazım Kuralları:

Dergimize makalelerinin göndermek isteyen yazarların çalışmalarını örnek dosyaya göre hazırlamaları gerekmektedir. Örnek Makale dosyasını indirmek için buraya tıklayınız.